हरितालिका तीज

हरितालिका तीज भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिनमा मनाइने हिन्दु नारीहरूको एक प्रमुख पर्व हो। पौराणिक कथाअनुसार, हिमालयकी पुत्री पार्वतीले भगवान् शिवलाई पतिको रूपमा पाउनका लागि कठोर तपस्या गरी निराहार व्रत बसेकी थिइन्। साथीहरूद्वारा हरण भएर लुकाइएको स्थानमा पार्वतीले बालुवाको शिवलिङ्ग बनाई पूजा गरेपछि महादेवलाई पति पाएकी थिइन्। सोही दिन भाद्र शुक्ल तृतीया भएकाले त्यसै समयदेखि हरितालिका व्रत लिने प्रचलन सुरु भएको मानिन्छ। यस दिन विवाहित महिलाहरूले पतिको दीर्घायु र सुस्वास्थ्यको कामना गर्छन् भने अविवाहित युवतीहरूले सुयोग्य वर प्राप्तिको लागि व्रत बस्छन्। [link:62578, link:63262]

तीजको अवसरमा महिलाहरू काठमाडौँको पशुपतिनाथ मन्दिरसहित देशभरका विभिन्न शिवालयहरूमा पूजा आराधना गर्न जान्छन्। पशुपति क्षेत्रमा बिहानैदेखि भक्तजनको उल्लेख्य घुइँचो लाग्ने गर्दछ, जसका लागि पशुपति क्षेत्र विकास कोषले दर्शनार्थीको सहजताका लागि बिहानैदेखि मन्दिरका ढोकाहरू खोल्ने र विभिन्न दर्शन मार्गको व्यवस्था गर्ने गर्दछ। सुरक्षाकर्मी तथा स्वयंसेवकहरू पनि भीड व्यवस्थापनका लागि खटिएका हुन्छन्। यस पर्वमा महिलाहरू आफ्ना मनका बहहरू पोख्दै गीत गाउने र नाचगान गर्ने गर्छन्। [link:62578, link:63310]

यो चाड सामान्यतया चार दिन लामो हुन्छ, जसको समापन ऋषिपञ्चमीको पूजासँगै हुन्छ। ऋषिपञ्चमीका दिन महिलाहरूले परम्परागत विधिअनुसार अरुन्धतीसहित सप्तऋषिको पूजाआराधना गर्छन्। यस दिन काठमाडौँ उपत्यकाका बागमती, मनोहरा र रुद्रमतीजस्ता नदी किनारहरूमा महिलाहरूले ३६५ वटा दत्तिवनले दाँत माझ्ने तथा गाईको गोबर, माटो र खरानी लगाएर विधिपूर्वक स्नान गर्ने गर्दछन्। यस वर्ष, तराई–मधेसका केही क्षेत्रमा हरितालिका तीज चौठचन्द्र पर्वसँगै एकैसाथ मनाइएको पनि पाइएको छ। [link:63440, link:64660]