पञ्चदान पर्व

पञ्चदान पर्व भक्तपुरमा भाद्र कृष्ण त्रयोदशी अर्थात् ‘पञ्चदान चह्रे’ का दिन वार्षिक रूपमा मनाइने एक महत्वपूर्ण ऐतिहासिक र सांस्कृतिक बौद्ध पर्व हो। यस पर्वको मुख्य आकर्षणमा पाँच दीपङ्कर बुद्धलाई नगर परिक्रमा गराउनु र भक्तजनहरूले विभिन्न प्रकारका दानहरू चढाउनु पर्दछ।

यस अवसरमा बिहानै नगरका पाँच महाविहारबाट निकालिएका दीपङ्कर बुद्धका मूर्तिहरूलाई भक्तपुर नगरपालिका-९ स्थित सूर्यमढी डबलीमा भेला गराइन्छ र दिनभर नगरका विभिन्न स्थान तथा विहारमा परिक्रमा गराइन्छ। श्रद्धालुहरूले दीपङ्कर बुद्धका साथै शाक्य, बज्राचार्य र भिक्षुहरूलाई पृथ्वीबाट उत्पादित अन्न, फलफूल, औषधि, कपडासहित पाँच प्रकारका वस्तु दान गर्दछन्।

पर्वको अर्को मुख्य विशेषता गुँलाबाजाको प्रदर्शन हो। टौमढीमा बौद्धमार्गीहरूले दान गाथा र स्तोत्र वाचनसँगै विशेष रूपमा गुँला धाः बाजा बजाउँछन्। दीपङ्कर बुद्धको यात्राका क्रममा प्वंगा, दाफा भजन तथा श्रृङ्गभेरी लगायतका परम्परागत बाजागाजाका समूहहरूले साङ्गीतिक प्रस्तुति दिन्छन्।

यस पर्वको दिन नेवार समुदायमा घरघरमा क्वाँटी बनाएर खाने चलन पनि छ। ऐतिहासिक रूपमा यो पर्व नेपाल संवत् ७७५ मा मल्ल राजा नरेश मल्लको शासनकालमा जयदेव बज्राचार्यले भक्तपुरमा सुरु गराएको मानिन्छ।